Wanneer moet je een ouderschapsplan maken?
Ga je uit elkaar en waren jullie getrouwd of hadden jullie een geregistreerd partnerschap, dan is een ouderschapsplan verplicht. Dat geldt ook als jullie samenwoonden en samen het gezag over de kinderen hebben. Woonden jullie samen zonder gezamenlijk gezag, dan is het niet verplicht, maar ook dan geeft het allebei houvast.
Het plan is een document dat jullie samen opstellen en allebei ondertekenen. Het gaat niet over wie gelijk had in de relatie. Het gaat over de vraag hoe jullie de komende jaren ouders blijven, elk vanuit een eigen huis. De officiële uitleg vind je bij de Rijksoverheid over het ouderschapsplan. Wat in jouw situatie juridisch geldt, bespreek je met het Juridisch Loket, een mediator of een advocaat. Deze pagina geeft praktische handvatten, geen juridisch advies.
Wat moet er in een ouderschapsplan staan?
De wet schrijft vijf onderwerpen voor. Bij elk ervan helpt het om verder te denken dan de kale vraag.
Hoe jullie je kind erbij betrokken hebben
Je beschrijft hoe je kind heeft kunnen meedenken. Voor een kleuter is dat iets anders dan voor een kind van veertien. Schrijf op wat je hebt gevraagd en wat je kind heeft gezegd, ook als jullie niet alles hebben overgenomen.
De verdeling van zorg en opvoeding, of de omgang
Wie heeft de kinderen wanneer, hoe verloopt de wissel en wie brengt en haalt. Een schema op zich is niet genoeg: zet erbij wat er gebeurt als een van jullie moet werken op een dag dat de kinderen bij hem of haar zijn. Welke ritmes ouders vaak kiezen, staat op onze pagina met voorbeelden van een omgangsregeling.
Hoe jullie elkaar informeren
Over school, gezondheid, vriendschappen en zorgen. Dit is het onderdeel dat in het dagelijks leven het meest wordt gebruikt, en het vaakst te vaag blijft.
Hoe jullie grote beslissingen nemen
Denk aan de keuze voor een school, een medische behandeling of een sportclub met wedstrijden in het weekend. Spreek af wie het initiatief neemt en hoe lang de ander de tijd krijgt om te reageren.
De kosten van de kinderen
Hoe jullie de kosten verdelen, zoals de kinderalimentatie. Bedragen en berekeningen hangen sterk af van je situatie. Laat je daarover informeren via de officiële kanalen in plaats van een bedrag van een kennis over te nemen.
Hoe pak je het schrijven samen aan?
Een ouderschapsplan in één lange avond aan de keukentafel lukt bijna nooit. Er komt te veel tegelijk op tafel, en zodra het over geld gaat, raakt het gesprek over de vakanties ook besmet. Wat beter werkt:
- Splits het op. Spreek per onderwerp een apart moment af. Begin met iets waar jullie het waarschijnlijk over eens zijn, bijvoorbeeld hoe jullie elkaar op de hoogte houden. Dat geeft vertrouwen voor de lastige onderdelen.
- Schrijf het meteen op. Eén van jullie maakt na elk gesprek een korte samenvatting en stuurt die rond. Wat niet op papier staat, onthoudt ieder net iets anders.
- Kies een neutrale plek. Niet het huis waar de kinderen slapen. Een rustige hoek in de bibliotheek of een wandeling werkt soms beter dan tegenover elkaar zitten.
- Vraag hulp als het vastloopt. Een mediator helpt jullie zonder partij te kiezen. Veel ouders schakelen er een in, juist voor het ouderschapsplan.
- Laat een concept bezinken. Lees de versie een week later nog eens. Wat er dan nog steeds klopt, kan erin.
Hoe ziet een ouderschapsplan eruit? Een voorbeeldopzet
Er bestaat geen verplicht format. Een opzet die veel ouders als uitgangspunt nemen, ziet er ongeveer zo uit:
- Gegevens van jullie en de kinderen, en de datum.
- Hoe de kinderen betrokken zijn.
- Het gewone schema, met wisseldag, tijdstip en vervoer.
- Schoolvakanties, feestdagen en verjaardagen.
- Informatie en contact: welk kanaal, hoe vaak, en hoe de kinderen de andere ouder kunnen bereiken.
- Grote beslissingen: school, zorg, hobby’s, reizen.
- Kosten en de verdeling daarvan.
- Wat jullie doen als er iets verandert, en wanneer jullie het plan evalueren.
- Handtekeningen van jullie allebei.
Neem deze opzet niet klakkeloos over. Een plan dat in jullie eigen woorden is geschreven, gebruik je later ook echt.
Welke afspraken vergeten ouders het vaakst?
Het weekschema krijgt bijna altijd aandacht. Waar het later wringt, zijn de uitzonderingen.
- Vakanties. Niet alleen wie welke weken heeft, ook tot wanneer je je plannen doorgeeft en wat er gebeurt met het weekend dat door een vakantie wegvalt.
- Feestdagen. Kerstavond en eerste kerstdag, Sinterklaas, Oud en Nieuw, Pasen, Koningsdag. Veel ouders wisselen per jaar, of splitsen de dag zelf.
- Verjaardagen. Die van de kinderen, maar ook die van jullie zelf en van opa’s en oma’s. Mag een kind op de verjaardag van de andere ouder even langs, ook als het jouw dag is?
- Communicatie. Bellen of appen, en binnen welke tijd verwacht je antwoord. Wat doe je bij koorts op een wisseldag?
- Een nieuwe partner. Spreek af dat je het elkaar vertelt voordat een nieuwe partner een rol krijgt in het leven van de kinderen. Over het tempo daarvan lees je meer bij een nieuwe relatie met kinderen.
- Verhuizen. Hoe ver mag een van jullie verhuizen voordat het schema niet meer werkt, en hoe ver vooraf meld je het? Een verhuizing naar een andere stad kan het hele plan op zijn kop zetten.
- Telefoon, sociale media en schermtijd. Vanaf welke leeftijd een eigen telefoon, en gelden in beide huizen ongeveer dezelfde regels?
Hoe houd je het plan bruikbaar als de kinderen groeien?
Een ouderschapsplan is geen document voor de la. Een kind van vier dat nu elke twee dagen wisselt, zit over acht jaar op de middelbare school, met een bijbaan op zaterdag en een eigen mening over waar het wil slapen. Wat nu klopt, klopt dan niet meer.
Zet daarom een evaluatiemoment in het plan, bijvoorbeeld elk jaar na de zomervakantie of bij de overstap naar een nieuwe school. Loop dan samen de onderdelen langs en vraag je kind opnieuw wat het vindt. Komen jullie tot nieuwe afspraken, leg die dan vast in een aangepaste versie. Lukt het niet om er samen uit te komen, dan kan een mediator helpen, en als het echt niet anders kan, kan de rechter een regeling vaststellen. Het Juridisch Loket legt uit welke stappen je dan kunt zetten.
Je schema overzichtelijk houden
Staat het schema eenmaal op papier, dan wil je het ook in je eigen agenda terugzien. In PAM vul je je zorgschema in de Zorgkalender in een paar seconden in: om de week, de weekenden of een vakantieverdeling, en de kalender vult zich automatisch. Zo zie je in één oogopslag wanneer de kinderen bij jou zijn. Ga je weer daten, dan vergelijkt PAM jouw schema met dat van de ander en laat de mogelijke tijd samen zien. Hoe dat in de praktijk gaat, lees je bij co-ouderschap en daten, en wat PAM verder doet staat op de pagina over de dating app voor alleenstaande ouders. Zie je je kinderen vooral om het weekend, kijk dan ook bij leven als weekendouder.
Word lid van PAM →Veelgestelde vragen
- Is een ouderschapsplan verplicht?
- Ja, als je getrouwd was of een geregistreerd partnerschap had en je gaat scheiden. Het is ook verplicht als je samenwoonde en jullie samen het gezag hebben. In andere situaties is het niet verplicht, maar wel nuttig. De Rijksoverheid legt uit wanneer het voor jou geldt.
- Wat moet er minimaal in een ouderschapsplan?
- Hoe jullie je kind erbij betrokken hebben, de verdeling van zorg en opvoeding of de omgang, hoe jullie elkaar informeren, hoe jullie grote beslissingen nemen en hoe jullie de kosten verdelen, zoals de kinderalimentatie. Jullie ondertekenen het allebei.
- Kan ik zelf een ouderschapsplan maken zonder advocaat?
- Jullie stellen het plan samen op, en veel ouders schrijven het zelf of met hulp van een mediator. Wat er juridisch bij je scheiding nodig is, verschilt per situatie. Laat je daarover informeren door het Juridisch Loket of een advocaat.
- Hoe neem je feestdagen op in een ouderschapsplan?
- Noem de feestdagen die voor jullie gezin tellen, zoals Kerst, Sinterklaas, Oud en Nieuw en Pasen, en spreek per dag af hoe jullie verdelen. Veel ouders wisselen per jaar of splitsen de dag. Neem ook de verjaardagen van de kinderen en van jullie zelf mee.
- Kun je een ouderschapsplan later nog aanpassen?
- Ja. Kinderen groeien en situaties veranderen, dus spreek een vast evaluatiemoment af. Nieuwe afspraken leg je vast in een aangepaste versie. Komen jullie er samen niet uit, dan kan een mediator helpen of kan de rechter een regeling vaststellen.