Σύντομη απάντηση: το ότι έχεις κάποιον νέο δεν αλλάζει από μόνο του ποιος ασκεί τη γονική μέριμνα. Στην πράξη όμως μια νέα σχέση είναι συχνά η στιγμή που ξαναβγαίνουν παλιοί καβγάδες. Παρακάτω είναι οι ερωτήσεις που κάνουν πιο συχνά οι χωρισμένοι γονείς στην Ελλάδα, με όσα λέει το δίκαιο και όσα βοηθούν στην πράξη. Πρόκειται για γενικές πληροφορίες από την Ευρωπαϊκή Πύλη e-Justice (τελευταία ενημέρωση 15/12/2020), όχι για νομική συμβουλή για τη δική σου περίπτωση. Για αυτή χρειάζεσαι δικηγόρο ή διαμεσολαβητή.
Τι ακριβώς είναι η γονική μέριμνα;
Περιλαμβάνει τη φροντίδα για το πρόσωπο του παιδιού, τη διαχείριση της περιουσίας του και την εκπροσώπησή του. Την ασκούν οι δύο γονείς από κοινού και πάντα με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού.
Αν ένας γονιός δεν μπορεί να την ασκήσει, για παράδειγμα λόγω νοσηλείας, φυλάκισης ή δικαστικής συμπαράστασης, δεν τη χάνει, αλλά την ασκεί μόνος ο άλλος γονιός. Ο νέος σύντροφος δεν μπαίνει πουθενά σε αυτό το σχήμα.
Τι γίνεται με τα παιδιά μετά το διαζύγιο ή τη διάσταση;
Αν ζουν και οι δύο γονείς, το ζήτημα το λύνει το δικαστήριο. Μπορεί να αναθέσει τη γονική μέριμνα στον έναν γονιό ή και στους δύο, αν συμφωνούν και έχουν κανονίσει πού θα μένει το παιδί. Μπορεί επίσης να τη μοιράσει ανάμεσά τους ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, να την αναθέσει σε τρίτο πρόσωπο.
Μπορούμε να τα συμφωνήσουμε μόνοι μας;
Η συμφωνία των γονιών λαμβάνεται υπόψη, αλλά δεν δεσμεύει το δικαστήριο. Δεν χρειάζεται ειδικός τύπος, πρέπει όμως να φτάσει στο δικαστήριο, συνήθως γραπτά. Στο συναινετικό διαζύγιο με ανήλικα παιδιά κατατίθεται υποχρεωτικά γραπτή συμφωνία για την επιμέλεια και την επικοινωνία.
Οι γονείς μπορούν επίσης να μοιράσουν άτυπα τις αρμοδιότητες μεταξύ τους, για παράδειγμα ο ένας την επιμέλεια και ο άλλος τη διαχείριση της περιουσίας.
Κι αν διαφωνούμε;
Αν δεν τα βρίσκετε και χρειάζεται απόφαση για το καλό του παιδιού, αποφασίζει το δικαστήριο, και μόνο για το συγκεκριμένο θέμα που σας χωρίζει, είτε είναι σοβαρό, όπως μια χειρουργική επέμβαση, είτε μικρό. Η διαμεσολάβηση είναι εναλλακτικός δρόμος και αξίζει να τη σκεφτείς πριν από μια αίτηση.
Ποιος αποφασίζει τα καθημερινά;
Αν ο ένας γονιός έχει την αποκλειστική επιμέλεια, κατά κανόνα αποφασίζει μόνος για όσα ανήκουν σε αυτή, εκτός αν οι γονείς έχουν συμφωνήσει αλλιώς. Αν η επιμέλεια είναι κοινή, οι αποφάσεις για τη φροντίδα του παιδιού παίρνονται από κοινού. Ένα κοινό ημερολόγιο, όπως το Custody Schedule στο PAM, δεν λύνει τη διαφωνία, αλλά μειώνει τα μηνύματα «ποιος τα έχει την Παρασκευή;».
Σε ποιο δικαστήριο πηγαίνει κανείς;
Αρμόδιο είναι πάντα το Μονομελές Πρωτοδικείο. Η αίτηση επιδίδεται στον άλλο γονιό και συνοδεύεται από τα έγγραφα που τη στηρίζουν. Για επείγοντα ζητήματα υπάρχουν τα ασφαλιστικά μέτρα και, σε έκτακτη ανάγκη, η προσωρινή διαταγή. Νομική βοήθεια υπάρχει, με τις γενικές προϋποθέσεις.
Μπορεί μια απόφαση να αλλάξει;
Ναι. Απόφαση για τη γονική μέριμνα μπορεί να ανακληθεί ή να τροποποιηθεί αν αλλάξουν οι συνθήκες. Ισχύουν και τα συνήθη ένδικα μέσα, όπως η έφεση και η αναίρεση. Αν κάποιος εμποδίζει την επικοινωνία που ορίζει η απόφαση, η απόφαση μπορεί να τον απειλεί με χρηματική ποινή και κράτηση.
Πρέπει να πω στον πρώην ότι έχω νέα σχέση;
Η πύλη δεν λέει τίποτα για αυτό. Στην πράξη όμως, αν ο νέος σύντροφος πρόκειται να γνωρίσει τα παιδιά, είναι καλύτερα να το ακούσει ο άλλος γονιός από σένα και όχι από ένα παιδί στο αυτοκίνητο την Κυριακή το βράδυ. Αρκούν δυο προτάσεις: «Γνωρίζω κάποιον εδώ και λίγο καιρό. Δεν αλλάζει τίποτα στο πρόγραμμα, και αν γνωρίσει τα παιδιά, θα σου το πω πριν.»
Το συχνό λάθος είναι να το μάθει ο άλλος από τρίτους. Τότε μια ήρεμη πληροφορία γίνεται καβγάς για την εμπιστοσύνη.
Τι δεν καλύπτει αυτή η σελίδα;
Η πηγή δεν περιγράφει ειδικούς κανόνες για τη γνώμη του παιδιού ή για μετεγκατάσταση του παιδιού σε άλλη πόλη ή χώρα. Για αυτά ρώτα δικηγόρο. Για το πότε και πώς θα γνωρίσουν τα παιδιά τον σύντροφό σου, δες το πλάνο τεσσάρων εβδομάδων. Αν ξεκινάς τώρα, διάβασε τα έξι βήματα για γνωριμίες μονογονέων και το ημερολόγιο ενός μπαμπά μόνου.
Κατέβασε το PAM →Συχνές ερωτήσεις
- Χάνω τη γονική μέριμνα αν έχω νέο σύντροφο;
- Η πηγή δεν συνδέει τη γονική μέριμνα με τη νέα σου σχέση. Την ασκούν οι γονείς, με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού, και ο σύντροφός σου δεν έχει ρόλο σε αυτή. Για συγκεκριμένη περίπτωση ρώτα δικηγόρο.
- Ποιο δικαστήριο αποφασίζει για τα παιδιά;
- Το Μονομελές Πρωτοδικείο. Για επείγοντα θέματα υπάρχουν ασφαλιστικά μέτρα και, σε έκτακτη ανάγκη, προσωρινή διαταγή.
- Δεσμεύει το δικαστήριο η συμφωνία μας;
- Η συμφωνία των γονιών λαμβάνεται υπόψη αλλά δεν δεσμεύει το δικαστήριο. Στο συναινετικό διαζύγιο με ανήλικα παιδιά κατατίθεται γραπτή συμφωνία για την επιμέλεια και την επικοινωνία.
- Υπάρχει διαμεσολάβηση για τέτοιες διαφωνίες;
- Ναι, η διαμεσολάβηση είναι εναλλακτικός τρόπος επίλυσης. Αν δεν τα βρείτε, το δικαστήριο αποφασίζει μόνο για το θέμα που σας χωρίζει.
- Μπορεί να αλλάξει η απόφαση για την επιμέλεια;
- Ναι, αν αλλάξουν οι συνθήκες μπορεί να ανακληθεί ή να τροποποιηθεί. Υπάρχουν επίσης τα συνήθη ένδικα μέσα, όπως η έφεση.